Tôi tự nhận mình là người hiểu rõ bản vẽ nhất, vậy mà ngày bàn giao nhà, tôi phát hiện ra cái tủ bếp bị sai kích thước 5cm vì bên thi công đã 'làm tròn' theo cách hiểu của họ. Chính khoảnh khắc đó tôi mới ngộ ra, trọn gói không có nghĩa là mình được buông tay. Bài viết này không chỉ hữu ích với ai đang chuẩn bị làm nhà mà còn cho đồng nghiệp thiết kế như tôi, những kẻ luôn nghĩ mình am hiểu công trường. Khi tìm hiểu nội thất nhà phố, tôi bắt đầu hành trình đầy chông gai mà tôi chưa từng hình dung ra.
Cái giá của việc nghĩ mình không cần giám sát
Tôi vốn đinh ninh rằng, bản thân là dân thiết kế thì chuyện thi công chẳng có gì to tát. Sai lầm đầu tiên ngay ở tủ bếp. Bản vẽ ghi rõ chiều sâu mặt bàn là 600mm, vậy mà đội thợ tự chuyển thành 550mm để 'cho vừa với diện tích'. Chẳng một ai gọi điện hỏi tôi lấy một lời. Hậu quả là khi lắp bếp xong, cánh tủ kẹt vào tường, phải đập bỏ một mảng tường 20cm để sửa cho vừa. Số tiền đội lên thêm 15 triệu đồng và tiến độ chậm mất một tháng ròng. Nực cười ở chỗ, chính tôi là người phác thảo mọi thứ, vậy mà tôi chẳng biết gì cho đến lúc tận mắt chứng kiến. Nói thẳng ra, kiến trúc sư giỏi vẽ là chuyện bình thường, còn người thi công giỏi 'làm cho xong' lại là chuyện khác hẳn. Từ sau vụ đó, tôi chấm dứt suy nghĩ việc giám sát là thừa thãi.
Trọn gói nhưng khoản nào cũng phải nói trước từng li từng tí
Khổ nỗi, khái niệm 'trọn gói' của nhà thầu rất mơ hồ. Họ miệng thì bảo 'anh chị cứ để bên em lo', nhưng đến khi nghiệm thu tôi mới vỡ lẽ phụ kiện tủ, bản lề, ray trượt, gioăng cao su không hề xuất hiện trong hợp đồng. Có lần tôi phát hiện bộ khóa cửa chính đã bị đổi từ hàng xịn nhập khẩu sang hàng nội địa mà chẳng có ai buồn hỏi tôi trước. Họ bảo 'loại đó cũng tốt mà'. Tôi điên tiết thật sự, nhưng biết làm sao được vì hợp đồng không hề ghi, không có căn cứ để bắt đền. Điều tôi đúc kết được là phải tự tay viết một phụ lục chi tiết, ghi rõ từng loại phụ kiện, từng nhãn hiệu, từ con vít nhỏ xíu cho đến cái chốt tủ. Phải đến khi mọi thứ được viết ra rành rành trên giấy, đội thi công mới chịu làm theo đúng cam kết. Thành thật mà nói, tôi từng nghĩ làm vậy là quá quắt, nhưng về sau tôi nhận ra sự rõ ràng ban đầu luôn đỡ tốn kém hơn là sửa sai về sau.
Bản vẽ chi tiết không phải thứ ai cũng xem
Đến giờ tôi vẫn day dứt vì một sai lầm nữa là tin rằng nhà thầu sẽ đọc hết bản vẽ. Thực tế phũ phàng là, họ chỉ nhìn lướt qua mặt bằng tầng trệt, còn bản vẽ chi tiết phối cảnh thì nằm im trong xấp hồ sơ. Có lần tôi vẽ một tủ rượu với hệ đèn LED âm sàn, rất chi tiết từng đường nét, vậy mà bên thi công bỏ qua hoàn toàn. Khi tôi hỏi thì họ đáp: 'em thấy nó không giống với bản vẽ'. Tôi phát điên lên được, nhưng rồi tôi cũng ngộ ra một điều: bản vẽ chỉ có giá trị khi người thi công hiểu và tôn trọng nó. Nếu bạn là chủ nhà, tôi khuyên bạn nên tập đọc bản vẽ ở mức cơ bản, tối thiểu là nhận ra các con số kích thước và cao độ, để khi tranh luận với thợ bạn có lý lẽ để đứng vững. Đừng đứng giữa kiến trúc sư và nhà thầu mà chẳng biết bênh ai. Bản thân tôi đã từng rơi vào cảnh đó, và tôi biết rõ cảm giác bất lực nó khủng khiếp ra sao.
Bài học xương máu về việc phải có người đại diện
Sau tất cả những sai lầm, tôi quyết định thuê một người giám sát riêng, mức phí chỉ tương đương 3% tổng giá trị hợp đồng. Ban đầu tôi thấy xót xa cho khoản phí này lắm, nhưng chỉ sau một tháng áp dụng, tôi đã thu lại được 80% chi phí phát sinh nhờ giám sát độc lập, vì họ tìm ra những lỗi mà mắt tôi không tài nào nhìn thấy. Giám sát riêng khác hẳn với đội thi công, họ chẳng có động cơ nào để bao che cho nhà thầu, họ chỉ có một việc là bảo vệ quyền lợi của bạn. Nhìn lại câu chuyện của chính mình, tôi ngộ ra rằng một nhà thầu trọn gói đàng hoàng luôn có quy trình nghiệm thu rõ ràng cho từng hạng mục, họ chụp ảnh lại mọi thứ trước khi lấp trần kín mít, và họ sẵn sàng ký bảo hành với thời gian cụ thể. Nếu gặp nhà thầu nào không có những điều này, tôi khuyên bạn nên suy nghĩ thật kỹ trước khi gật đầu. Xây nhà là việc hệ trọng cả đời người, đừng vì tiết kiệm vài ba triệu mà sau này phải bỏ ra hàng trăm triệu để sửa sai. Nếu bạn đang đứng trước ngưỡng cửa chọn nhà thầu trọn gói, hãy nhớ rằng, hợp đồng càng dày thì càng an toàn, và đừng ngại thuê người giám sát nếu bạn không thể tự mình có mặt mỗi ngày. Tôi đã phải trả giá bằng nước mắt để hiểu được bài học này, mong bạn đọc được những dòng này sẽ không bao giờ lặp lại sai lầm của tôi.