Buổi sáng nọ mùa hè 2020 , tôi đang đứng giữa căn hộ 120m2 với cục gạch vỡ , toan vứt xuống sân thì nhận ra mình là người đã ký không ít hợp đồng nhất công ty ấy vậy mà lại không bao giờ đọc kỹ những trang cuối của bản vẽ thi công. Thật buồn cười là tôi đi làm giám sát đã 10 năm vậy mà vẫn ngây thơ tin rằng trọn gói là trả tiền rồi đứng nhìn bàn giao. Và rồi tôi gặp ngay cục gạch vỡ đó . Khi tìm hiểu thiết kế nội thất chung cư , việc đầu tiên tôi làm là soi lại từng dòng bản hợp đồng mà tôi đã ký.
Cái bẫy nằm ở chữ trọn gói trong đầu tôi suốt 5 năm liền
Khoảng 5 năm đầu tôi đi làm, tôi vẫn nghĩ trọn gói là việc gì phát sinh thêm. Chỉ có điều thực tế không hề giống. Có lần tôi phải bóc tách khối lượng cho một căn nhà phố 4 tầng. Bản vẽ của nhà thầu ghi rõ diện tích sàn là 180m2, tôi tin sái cổ rồi ký nghiệm thu từng hạng mục. Đến lúc thi công trần tầng 3, đội thi công báo thiếu tới 8% vật liệu. Tôi chết lặng vì đã ký khối lượng ảo từ đợt nghiệm thu trước. Hệ số quy đổi mà tôi chẳng bao giờ đọc trong phụ lục hợp đồng khiến cả đội vất vả khôn tả gần ba tuần liền. Từ dạo đó, tôi chẳng bao giờ tin vào chữ trọn gói mù quáng nữa . Chữ trọn gói thoạt nghe thì êm nhưng bên trong nó đầy rẫy những điều khoản loại trừ, những khoản phạt, và nhất là phần sai lệch diện tích mà chẳng mấy ai chịu khó đọc.
Tôi phải vẽ lại bản vẽ giám sát để tự mình kiểm soát chất lượng từng mối nối
Sau cú sốc đó, tôi bắt tay xây dựng một quy trình riêng không phụ thuộc hồ sơ nhà thầu đưa. Tôi mua một cuốn sổ và vẽ lại từng mặt bằng thi công, từng mối nối trần thạch cao, âm tường, hệ thống điện nước. Nghe thì tưởng rất tốn thời gian, nhưng tôi nhẩm tính mỗi đầu việc tôi đích thân kiểm tra phải thêm từ 15 phút đến 30 phút một ngày. Tổng cộng dự án phải kéo dài thêm 3 tuần, thế nhưng cái lợi ích nó quá rõ ràng. sai sót lúc thi công trong giai đoạn nghiệm thu bàn giao giảm đến 70%, tức gần ba phần tư. Trước kia, tôi toàn nghe thợ trưởng bằng miệng, rồi ký đại, chất lượng thế nào thì phó mặc vào vận may. Còn bây giờ, tôi có bằng chứng cụ thể từng mối nối, từng điểm sơn, mà không cần nghe bất cứ ai phán Đã có lần, tôi tự phát hiện mối hàn ống đồng bị rỉ nước trước khi bơm áp lực , vì tôi đã vẽ và đánh dấu từng vị trí van nước . Nếu không bản vẽ đó, chắc chắn đến lúc bàn giao gia chủ sẽ dính vết ẩm loang lổ mất vài tháng mới xử lý xong.
Khi tôi chấp nhận trọn gói nhưng từ chối nhận phần việc của người khác
Nói thẳng ra, cái khó nhất của nghề giám sát không phải là kỹ thuật mà là ranh giới trách nhiệm. Tôi vẫn nhớ như in một chủ đầu tư làm căn biệt thự sân vườn ở khu đô thị phía Tây. căn nhà vừa bàn giao chưa đầy 2 tháng thì người ta gọi cho tôi, giọng bực bội rằng cửa nhôm kính ở lối ra vào kêu ken két và nước mưa lọt vào trong phòng khách. Ông ta bắt tôi chịu trách nhiệm vì tôi là bên thi công trọn gói. Tôi lẳng lặng lái xe ra tận nơi, trèo lên mái, quan sát. Sau nửa ngày, tôi tìm ra nguyên nhân không đến từ tay thợ lắp của đội tôi . Đơn vị thiết kế trước đó không bố trí cửa thông sàn ở mảng tường ô thoáng. Lượng nước mưa đổ xuống không thoát kịp, dâng lên ngấm vào chân khung cửa. Tôi nhấc máy gọi lại cho ông ấy, không hề có ý cãi nhau, mà để nói rõ thiết kế sai từ giai đoạn đầu trước cả khi đội tôi vào làm. Người nhận trọn gói phải chịu trách nhiệm cho khối lượng mình làm chứ không phải là cái máy hút bụi cho từng lỗi của dự án Bài học xương máu ở đây là ranh giới rõ ràng phải được quy định ngay từ buổi họp giao ban đầu tiên. Từ sau vụ ấy, trong tất cả các hợp đồng tôi cố chèn một điều khoản điều khoản loại trừ cho những sai sót của thiết kế, vật liệu do chủ nhà tự lo, và những lỗi của nhà thầu phụ độc lập gây ra.
Tôi đã vứt bỏ sự kiêu ngạo và bắt đầu viết nhật ký công trường mỗi ngày
Tôi thẳng thắn nhận mình là kẻ khá kiêu ngạo , nhất là mỗi lúc đứng trước mặt anh em thợ hay trước mặt gia chủ, tôi luôn tỏ ra mình không thể sai. Nhưng rồi tôi từ bỏ cái sự kiêu ngạo đó khi nhận ra chính thói quen tin vào báo cáo miệng đã khiến tôi bỏ lọt bao nhiêu lỗi trong thời gian dài. Thành ra tôi tạo một file ghi chú điện tử ngay trên chính chiếc điện thoại. Chiều nào cũng vậy, tôi dành 20 phút đi một vòng công trường và chụp ảnh hiện trường đóng mốc thời gian rõ ràng. Cuối tuần, tôi ngồi đối chiếu từng bức ảnh chụp với tiến độ trên giấy. Và tôi phát hiện được một điều rất khó chịu: nhà thầu nào cũng chậm trung bình 2 ngày so với kế hoạch, rồi tăng ca nhồi nhét chạy cho kịp tiến độ. Điều tất yếu xảy ra là lớp sơn thứ hai chưa khô hoàn toàn đã bị thợ phủ vội lớp thứ ba, chưa đủ thời gian ninh kết là anh em đã giẫm lên để làm việc tầng trên. Có đợt tôi đã phải đứng ra yêu cầu bóc bỏ một mảng mấy chục mét sàn gạch vì lớp hồ chưa khô bong ra lún khắp nơi. Thứ nhật ký điện tử đó không chỉ giúp tôi khỏi những vụ đổ lỗi mà còn là bằng chứng sắt đá trong mọi cuộc họp tranh chấp giữa các bên. Còn bây giờ, tôi vẫn nhận làm trọn gói nhưng tôi đã nhìn chúng khác đi: tôi dốc sức cho phần việc của mình một cách tử tế và chỉn chu, còn phần của người khác thì tôi thẳng thắn từ buổi họp đầu tiên Còn nếu bạn sắp ký một gói thầu kiểu này, tôi khuyên bạn một câu thật lòngtôi muốn hỏi bạn một câu: bạn đã sẵn sàng ngồi xuống và tự tay vẽ ra mọi ranh giới trách nhiệm trước khi viên gạch đầu tiên được đặt chưa? Đừng để tới lúc cục gạch vỡ nằm trên tay mới bắt đầu ngó lại Cứ khởi động từ hôm nay , từ bản vẽ đầu tiên , từ những câu hỏi tưởng chừng nhỏ nhặt trên công trường Tóm một điều, trọn gói chẳng phải chiếc phao cứu sinh, mà là một hợp đồng yêu cầu bạn phải thực sự tỉnh táo nhiều gấp đôi lúc làm thầu khoán.