Tháng 3 năm ngoái, tôi cầm trên tay bản vẽ mặt bằng 48m2 với sự tự tin vì nghĩ rằng trọn gói là trao chìa khóa là xong. Vậy mà đến ngày nghiệm thu, tôi ngồi đếm hơn mười lần số hạng mục nhà thầu ghi chú mà chính tôi không hề biết đã nằm trong gói. Nói thẳng ra, kinh nghiệm 8 năm quản lý dự án IT của tôi vô dụng một cách lạ lùng khi đối diện với một mớ hợp đồng mình đã ký vội vàng. Cái buồn cười ở đây là, tôi vẫn thường bảo đồng nghiệp phải soi từng dòng tài liệu nhưng đến lượt mình lại nghe theo lời quảng cáo “trọn gói” mà không kiểm tra.
Cái bẫy nằm ngay ở câu trọn gói ai cũng nói rao
Trong tuần đầu, tôi nhờ ba nhà thầu để yêu cầu báo giá. Mỗi đơn vị một cách làm. Nhà thầu thứ nhất nhét mọi thứ vào một con số duy nhất, nhìn vào thì thấy yên tâm. Bên B bỏ trống hạng mục trần thạch cao, sàn gỗ, hệ thống đèn. Đơn vị cuối cùng, nghe có vẻ bài bản nhất, gửi cho tôi một file Excel chi chít nhưng tôi phát hiện ra họ quên mất phần tháo dỡ và vận chuyển điều hòa, một khoản mà sau này tôi phải tự bỏ ra 3 triệu đồng. Ba ngày liền tôi ngồi so sánh, tôi thấy rõ một chân lý: hợp đồng trọn gói nào càng rẻ thì điều khoản loại trừ càng nhiều. Các hạng mục hay bị bỏ sót nhất là chống thấm sàn WC, lớp lót trước khi ốp gạch, và toàn bộ hệ tủ âm tường. Với ai đang có ý định thi công, tôi khuyên thật lòng phải yêu cầu họ liệt kê từng hạng mục kèm số lượng trước khi chốt con số cuối cùng. Chuyện thi công nội thất trọn gói nghe qua thì đơn giản, nhưng bài học đầu tiên là phải coi chừng ẩn số bên trong hai tiếng “trọn gói”.
Ngày tôi tự tay thiết kế một cái kệ vì gói trọn chỉ giới hạn phong cách nhất định
Hai tháng sau khi chốt thầu, tôi dần dần thấy ngột ngạt với một bộ tủ bếp tiêu chuẩn mà đội thi công lắp cho mọi công trình. Màu sắc thì cũng tạm ổn, nhưng công năng của kho chứa thì tồi tệ: khu vực bếp của tôi chỉ vỏn vẹn một kho nhỏ nằm dưới chậu rửa, mà bộ đồ nghề nấu nướng của tôi thì nhiều vô kể. Tôi không muốn nhờ họ làm lại tủ, vì họ báo phát sinh thêm 40%, tôi quyết định tự tay xử lý. Tôi tìm một cơ sở gỗ ép gần nhà và nhờ họ đóng hộ một bộ kệ để đồ cao từ sàn lên tới trần, 5 tầng liền nhau, mỗi tầng sâu 40cm. Giá tổng của nó là 4,5 triệu, đã gồm tiền công vận chuyển và lắp, tức là chênh lệch 6 triệu so với báo giá ban đầu. Điều khiến tôi tâm đắc không phải là món tiền chênh lệch, mà là tôi đã phải tự tay đo đạc từng chiếc nồi, từng chai nước mắm, tự ấn định khoảng cách giữa các tầng để không lãng phí một centimet nào. Nhưng rồi chính chiếc kệ đó làm tôi tỉnh ngộ: nhà thầu trọn gói chẳng thể nào biết anh xài đồ như thế nào. Họ chỉ biết áp dụng đồ án có sẵn, còn những nhu cầu đặc thù của gia đình anh thì chẳng nằm trong gói nào.
Khi bản vẽ trọn gói của tôi bị chính đội thi công giấu đi ba centimet tường
Chuyện cực kỳ khó chịu nhất trong ba tháng ròng làm nhà lại không phải ở mấy món đồ gỗ mà đến từ một sai lầm khi thi công thô. Bản vẽ của người vẽ thiết kế thể hiện rõ ràng bức tường ngăn giữa phòng khách và phòng ngủ phải trả về đúng vị trí cũ, lại để đội thợ tự động chỉnh lệch vào phía trong 3cm với lý do kỹ thuật là dễ thi công hơn. Lúc đầu tôi không hề hay biết vì sai số ba centimet trên một bức tường dài gần 4 mét chẳng thấm vào đâu. Hệ quả chỉ lộ ra khi đội nội thất bắt đầu lắp tủ: cánh cửa lùa của chiếc tủ áo âm vào tường ngủ không thể đóng khít, khe cửa rộng gần một phân. Tôi bực mình gọi điện thoại chất vấn bên thi công, họ nói ngay rằng đó là lỗi của đội thợ xây đã làm sai trước đó. Tôi nhận ra mình không thể đổ lỗi hoàn toàn cho họ được vì trong suốt phần xây dựng cơ bản tôi gần như không hề có mặt. Bài học khiến tôi thuê hẳn một ông giám sát công trình với giá 300.000 đồng một ngày công, chuyên trách chụp hình và gửi zalo cho tôi sau mỗi hai tiếng đồng hồ. Tổng tiền thuê giám sát ngoài luồng hết 4,5 triệu nhưng tôi tin rằng nó đáng đồng tiền bát gạo vì nhờ nó mà tôi kịp dừng ba lỗi sai khác trước khi hỏng. Đừng bao giờ tin rằng trọn gói nghĩa là miễn nhiệm giám sát.
Ba khoản phát sinh mà tôi vui vẻ trả tiền sau khi nghiệm thu kín
Đọc đến đây chắc nhiều người nghĩ tôi khổ sở với trọn gói lắm, tôi vẫn phải ghi nhận rằng hợp đồng trọn gói giúp tôi đỡ căng thẳng hơn nhiều nếu mình chọn đúng phạm vi và nắm được giới hạn của nó. Sau khi nghiệm thu xong, tôi tự bỏ túi thêm cho ba đầu việc không có trong gói mà tôi không hề tiếc một đồng nào. Khoản thứ nhất, tôi trả thêm để chống thấm sê nô ngoài ban công với chi phí 2,2 triệu đồng. Tôi từng ngần ngại vì khu ban công vỏn vẹn 2m2, nhưng rồi ba cơn mưa đầu mùa hè, trần nhà hàng xóm bên dưới vẫn khô rang, trong khi nhiều nhà hàng xóm phải đục trần vì thấm dột. Thứ hai, tôi bỏ tiền ra thay toàn bộ lớp vữa lót dưới nền nhà vệ sinh, hết 5,5 triệu đồng cho một khu vệ sinh chưa đầy 3m2. Chắc có người nghĩ tôi tiêu tiền vô lý, nhưng lớp gạch nền cũ trong WC đã cũ kỹ và bị lồi lõm, và không xử lý ngay thì nước sẽ ngấm xuống căn hộ tầng dưới, mà lúc đó chi phí phải gấp ba lần. Khoản cuối cùng đơn giản hơn nhiều là lắp thêm bốn ổ điện sát cạnh giường để vừa sạc điện thoại vừa cắm tai nghe lẫn đèn ngủ. Đơn vị thi công tính thêm 800.000 tiền công và vật tư, tôi gật đầu cái rụp vì nó quá rẻ so với mức độ tiện lợi so với việc phải dùng ổ cắm nối dài lằng nhằng. Tổng chi phí cuối cùng sau khi cộng hết các khoản phát sinh, căn hộ 48m2 của tôi tổng cộng hết 178 triệu, nhiều hơn giá trị hợp đồng trọn gói 16 triệu. Tuy nhiên tôi nghĩ nếu ngay từ đầu không có hợp đồng trọn gói bài bản, thì tôi sẽ phải xử lý gấp đôi gấp ba số khoản phát sinh, với chất lượng còn thấp hơn. Kết luận của tôi sau một năm làm tay ngang: trọn gói không phải là một tấm áo may sẵn, mà nó thực chất là thỏa thuận ai làm việc gì, ai chịu trách nhiệm phần nào. Muốn kết quả cuối cùng như ý, anh cần phải tham gia sâu vào những chỗ nhà thầu mặc định “không cần hỏi”. Còn bạn đọc đến đây thì sao, anh đã gặp phải trường hợp phát sinh nào ngoài hợp đồng trọn gói khiến mình tâm phục khẩu phục chưa? Gặp nhau ở phần comment để kể thêm những vụ trọn gói “cười ra nước mắt” nhé.