Tháng 3 năm ngoái, tôi cầm bản vẽ mặt bằng 48m2 với tâm thế thoải mái vì cho rằng trọn gói là cứ để nhà thầu lo là xong. Vậy mà đến ngày nghiệm thu, tôi đếm hơn mười lần những hạng mục nhà thầu gạch đầu dòng mà tôi không ngờ lại nằm trong hợp đồng. Thật lòng mà nói, kinh nghiệm 8 năm quản lý dự án IT của tôi vô dụng một cách lạ lùng khi đối diện với những điều khoản tôi đã ký mà chưa đọc kỹ. Cái buồn cười ở đây là, tôi vẫn thường bảo đồng nghiệp phải soi từng dòng tài liệu nhưng đến lượt mình lại tin vào câu nói “trọn gói” một cách mù quáng.
Cái bẫy nằm ngay ở câu trọn gói ai cũng nói rao
Tuần đầu tiên, tôi liên hệ với ba nhà thầu để hỏi giá. Mỗi đơn vị một cách làm. Đơn vị đầu tiên nhét mọi thứ vào một con số duy nhất, nghe thì hấp dẫn vô cùng. Nhà thầu thứ hai lại ghi chú “chưa bao gồm” với ba hạng mục lớn. Đơn vị cuối cùng, nghe có vẻ bài bản nhất, gửi cho tôi một file Excel chi chít thế nhưng tôi phát hiện họ không hề nhắc đến phần thay ống đồng điều hòa, một khoản mà sau này tôi phải tự bỏ ra 3 triệu đồng. Sau ba ngày so sánh, tôi thấy rõ một chân lý: đơn giá trọn gói nào thấp thì phần chú thích càng dài. Những mục dễ thiếu nhất là phần xử lý chống thấm sàn vệ sinh, lớp vật liệu chống ẩm dưới gạch, và các tủ gỗ được gắn chìm vào tường. Nếu bạn nào sắp sửa sửa nhà, tôi khuyên thật lòng phải yêu cầu họ liệt kê từng hạng mục kèm số lượng trước khi chốt con số cuối cùng. Khi tìm hiểu thiết kế nội thất chung cư, việc đầu tiên là phải coi chừng cái chữ “trọn” bao hàm những gì.
Ngày tôi tự tay thiết kế một cái kệ vì gói trọn chỉ giới hạn phong cách nhất định
Hai tháng sau khi chốt thầu, tôi bắt đầu khó chịu với một bộ tủ bếp tiêu chuẩn mà đội thi công lắp cho mọi công trình. Màu sắc không đến nỗi nào, nhưng công năng của kho chứa thì tồi tệ: gian bếp nhà tôi chỉ được thiết kế một kho con dưới bồn, trong khi nồi áp suất, nồi chiên không dầu, máy xay sinh tố chẳng có chỗ nào. Tôi chẳng buồn đề nghị họ sửa thiết kế, vì họ hét thêm 40% giá trị tủ bếp ban đầu, tôi tự mình tìm cách giải quyết. Tôi hỏi thăm được một cửa hàng bán gỗ MFC gần chỗ tôi và đặt một chiếc tủ kho đa năng cao từ sàn lên tới trần, tổng cộng 5 tầng, sâu 40cm. Giá tổng của nó là 4,5 triệu, kèm cả công thợ đến lắp, tức là chênh lệch 6 triệu so với báo giá ban đầu. Điểm tôi tự hào nhất không phải là món tiền chênh lệch, mà là tôi phải tự ngồi đo từng cái nồi, từng chai gia vị của mình, tự ấn định khoảng cách giữa các tầng để không lãng phí một centimet nào. Nhưng chính cái kệ đó dạy tôi một bài học đắt giá: một hợp đồng trọn gói sẽ không bao giờ hiểu được nếp sống của anh. Họ chỉ biết áp dụng đồ án có sẵn, còn anh phải tự lo phần công năng riêng mà họ vô tình bỏ qua.
Khi bản vẽ trọn gói của tôi bị chính đội thi công giấu đi ba centimet tường
Chuyện nghiêm trọng nhất trong suốt quá trình thi công lại không đến từ phần thiết kế cầu kỳ mà đến từ một sai sót nhỏ nhặt trong xây dựng nền. Bản vẽ của người vẽ thiết kế ghi rành mạch bức tường ngăn giữa phòng khách với phòng ngủ phải được xây đúng tim tường, thế nhưng đội thợ thi công tự động chỉnh lệch vào phía trong 3cm với lý do độc nhất là họ thấy làm nhanh hơn. Tôi không để ý chuyện đó vì sai số ba centimet trên một bức tường dài gần 4 mét chẳng thấm vào đâu. Sự cố bắt đầu bung ra khi thợ mộc vào lắp hệ tủ: cửa lùa của tủ quần áo âm tường bị kẹt, không khép sát vào được, khe hở lên tới gần một centimet. Tôi bực mình gọi điện thoại chất vấn bên thi công, họ nói ngay rằng đó là lỗi của đội thợ xây đã làm sai trước đó. Tôi nhận ra mình không thể đổ lỗi hoàn toàn cho họ được vì trong suốt phần xây dựng cơ bản tôi gần như không hề có mặt. Sau sự cố đó, tôi phải thuê riêng một người trông coi công trường với mức lương 300.000 đồng mỗi ngày, người này có nhiệm vụ chụp ảnh và nhắn tin cho tôi mỗi hai tiếng. Chi phí thuê người này nửa tháng là 4,5 triệu đồng nhưng tôi thấy đáng từng xu vì nó giúp tôi ngăn chặn được ba lỗi khác nghiêm trọng hơn. Nếu được làm lại, tôi sẽ không bao giờ tin vào câu “cứ để chúng tôi lo”.
Ba khoản phát sinh mà tôi vui vẻ trả tiền sau khi nghiệm thu kín
Đọc đến đây chắc nhiều người nghĩ tôi khổ sở với trọn gói lắm, tôi vẫn thừa nhận rằng hợp đồng trọn gói giúp tôi đỡ căng thẳng hơn nhiều nếu biết giới hạn việc gì nên nằm trong gói, việc gì không. Khi đã hoàn tất nghiệm thu, tôi bỏ ra ba khoản phát sinh nằm ngoài hợp đồng mà khoản nào tôi cũng thấy đáng đồng tiền. Khoản đầu tiên là chống thấm sê nô ban công với chi phí 2,2 triệu đồng. Thoạt đầu tôi thấy hơi phí vì diện tích ban công chưa tới 2 mét vuông, thế nhưng, sau ba trận mưa rào liên tiếp, khu vực trần sát tường vẫn khô nguyên, trong khi nhiều nhà hàng xóm phải đục trần vì thấm dột. Khoản thứ hai là thay lớp lót gạch nhà vệ sinh, giá 5,5 triệu cho nhà vệ sinh 3m2. Chắc có người nghĩ tôi tiêu tiền vô lý, nhưng lớp gạch nền cũ trong WC đã cũ kỹ và bị lồi lõm, và chần chừ thì nguy cơ thấm xuống tầng dưới là chắc chắn, mà lúc đó chi phí phải gấp ba lần. Khoản thứ ba nghe có vẻ tầm thường hơn là bổ sung bốn ổ điện cạnh giường ngủ để có chỗ cho điện thoại, loa bluetooth và đèn đọc sách. Đơn vị thi công tính thêm 800.000 tiền công và vật tư, tôi gật đầu cái rụp vì nó quá rẻ so với mức độ tiện lợi so với nỗi khổ phải cắm thêm ổ chia công suất chằng chịt. Con số cuối cùng tôi chi cho toàn bộ căn hộ, căn hộ 48m2 của tôi tổng cộng hết 178 triệu, nhiều hơn giá trị hợp đồng trọn gói 16 triệu. Tuy nhiên tôi nghĩ nếu ngay từ đầu không có hợp đồng trọn gói bài bản, thì tôi sẽ phải xử lý gấp đôi gấp ba số khoản phát sinh, nhưng chất lượng chưa hẳn đã tốt hơn. Kết luận của tôi sau một năm làm tay ngang: trọn gói không phải kiểu mặc đồ may sẵn rồi là xong, mà nó như một sự phân định nhiệm vụ giữa chủ nhà và đơn vị thi công. Muốn căn nhà ra hồn, anh cần phải tham gia sâu vào những chỗ nhà thầu mặc định “không cần hỏi”. Còn bạn, chủ nhân của những căn hộ đang chuẩn bị thi công, anh đã gặp phải trường hợp phát sinh nào ngoài hợp đồng trọn gói khiến mình tâm phục khẩu phục chưa? Gặp nhau ở phần comment để kể thêm những vụ trọn gói “cười ra nước mắt” nhé.